Ochrona patentowa – na czym polega i jak ją uzyskać?

Ochrona patentowa daje wynalazcom i przedsiębiorcom wyłączne prawo do korzystania z innowacyjnych rozwiązań, chroniąc przed nieuprawnionym ich wykorzystaniem przez konkurencję.

W niniejszym artykule wyjaśniamy, na czym polega ochrona patentowa, jak ją uzyskać, jakie wynalazki mogą być opatentowane, a co nie podlega ochronie patentowej. W tekście znajdziesz także wyjaśnienia dotyczące takich pojęć jak rzecznik patentowy, kancelaria patentowa, biuro patentowe, wzór użytkowy, wzór przemysłowy, znak towarowy czy prawo autorskie.

Co to jest wynalazek i patent?

Przepisy prawa nie podają wprost definicji wynalazku.

Przyjmuje się, że wynalazek to nowe, oryginalne rozwiązanie o charakterze technicznym, które posiada poziom wynalazczy i nadaje się do przemysłowego zastosowania.

Patent to prawo wyłączne, przyznawane przez urząd patentowy (np. polski urząd patentowy UPRP lub Europejski Urząd Patentowy EPO), które pozwala na wyłączne korzystanie z wynalazku przez określony czas i na określonym terytorium – zazwyczaj na czas do 20 lat od daty zgłoszenia.

Ochrona patentowa – na czym polega?

Ochrona patentowa polega na uzyskaniu wyłączności na korzystanie z wynalazku w celach zarobkowych lub zawodowych. Dzięki temu właściciel patentu może decydować o licencjonowaniu, sprzedaży lub samodzielnej eksploatacji rozwiązania objętego wynalazkiem.

Naruszenie patentu skutkuje odpowiedzialnością cywilną lub karną dla osoby, która bez zgody właściciela patentu korzysta z opatentowanego wynalazku.

Jak uzyskać patent? Rejestracja patentu krok po kroku

1. Weryfikacja zdolności patentowej – przed zgłoszeniem warto sprawdzić, czy wynalazek posiada tzw. zdolność patentową. Badanie stanu techniki pod kątem zdolności patentowej wynalazku przeprowadzi kancelaria patentowa.
2. Przygotowanie dokumentacji – należy sporządzić opis wynalazku, zastrzeżenia patentowe, rysunki, skrót oraz podanie o udzielenie patentu. Na tym etapie zdecydowanie warto uzyskać pomoc profesjonalisty – rzecznika patentowego.
3. Zgłoszenie do urzędu patentowego – dokumenty składa się do Urzędu Patentowego RP, Europejskiego Urzędu Patentowego (w celu uzyskania patentu europejskiego) lub odpowiedniego urzędu patentowego w innym kraju.
4. Opłata – konieczne jest uiszczenie opłaty za zgłoszenie wynalazku.
5. Procedura zgłoszeniowa – urząd patentowy analizuje zgłoszenie pod kątem spełnienia wymogów formalnych i merytorycznych. W różnych urzędach patentowych procedura ta może wyglądać inaczej. Jeśli urząd chce odmówić udzielenia patentu – zawiadamia o tym Zgłaszającego i daje mu możliwość złożenia argumentów na obronę zgłoszenia wynalazku.
6. Decyzja o udzieleniu patentu – po pozytywnym rozpatrzeniu zgłoszenia następuje udzielenie patentu i jego wpis do rejestru urzędu patentowego.

Urząd Patentowy może też odmówić udzielenia patentu. Taką odmowną decyzję można zaskarżyć.

W procesie ubiegania się patent warto skorzystać z pomocy, jaką oferuje kancelaria patentowa lub rzecznik patentowy. Pomogą oni w przygotowaniu dokumentacji, poprowadzą korespondencję z urzędem patentowym, dopilnują terminów, a – w razie potrzeby – będą reprezentować klienta w postępowaniach spornych.

Szczegółowo, procedura patentowa przed polskim Urzędem Patentowym opisana jest tu.

Jakie wynalazki mogą uzyskać patent?

Patent można uzyskać na rozwiązania techniczne, które spełniają łącznie trzy warunki:

• Nowość – rozwiązanie nie zostało wcześniej ujawnione publicznie.
• Poziom wynalazczy – nie jest oczywiste dla specjalisty z danej dziedziny.
• Przemysłowa stosowalność – możliwe jest praktyczne zastosowanie rozwiązania w przemyśle.

Przykłady: urządzenia, maszyny, procesy technologiczne, substancje chemiczne, nowe zastosowania znanych leków.

Czego nie można opatentować?

Nie wszystkie rozwiązania mogą być opatentowane. Wyłączone z patentowania są m.in.:

• Odkrycia naukowe, teorie naukowe, metody matematyczne,
• Programy komputerowe jako takie,
• Plany, zasady i metody dotyczące działalności umysłowej, gospodarczej oraz gier,
• Twórczość artystyczna i literacka (chroniona przez prawo autorskie),
• Wytwory o charakterze wyłącznie estetycznym (np. wzory przemysłowe),
• Sposoby leczenia ludzi i zwierząt,
• Odmiany roślin i rasy zwierząt oraz czysto biologiczne sposoby ich hodowli.

Patent na pomysł czy patent na logo też nie są możliwe – pomysł, który nie został skonkretyzowany w formie technicznego rozwiązania, nie podlega ochronie patentowej. Z kolei logo i marka mogą być chronione jako znak towarowy, a nie jako patent. Natomiast zewnętrzny wygląd produktu, czyli design, może być zarejestrowany jako wzór przemysłowy.

Wynalazek, wzór użytkowy, wzór przemysłowy, znak towarowy – czym się różnią?

Patent na markę czy patent na logo to potoczne określenia – w rzeczywistości logo i marka mogą być chronione jako znak towarowy, a logo też można zarejestrować jako wzór przemysłowy – ale nigdy nie patent.

Urząd patentowy – polski, europejski, unijny

• Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej – UPRP – przyjmuje zgłoszenia i udziela patentów na terenie Polski
• Europejski Urząd Patentowy – EPO – umożliwia uzyskanie patentu europejskiego, który po walidacji obowiązuje w wybranych krajach Europy a także uzyskanie jednolitego patentu europejskiego.

Nie istnieje unijny urząd patentowy. EUIPO to Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej. Chronić w nim można znaki towarowe i wzory przemysłowe (designy). EUIPO nie zajmuje się patentami, dlatego nie określamy go jako „unijny urząd patentowy”.

Prawo autorskie a prawo do patentu i prawo do pomysłu

• Prawo autorskie chroni utwory literackie, artystyczne i naukowe, ale nie obejmuje wynalazków – rozwiązań technicznych.
• Prawo do patentu przysługuje twórcy wynalazku lub jego następcy prawnemu.
• Prawo do pomysłu nie istnieje w polskim systemie prawnym – ochronie podlegają tylko konkretne rozwiązania spełniające kryteria wynalazku.

Jeśli chcesz opatentować wynalazek, zarejestrować wzór użytkowy, wzór przemysłowy lub znak towarowy, skorzystaj z usług profesjonalnej kancelarii patentowej. Rzecznik patentowy pomoże Ci przejść przez cały proces rejestracji i zadba o skuteczną ochronę Twojej własności intelektualnej.

Interesuje Cię ochrona patentowa Twojego rozwiązania? Nasza kancelaria patentowa w Poznaniu pomoże Ci ją uzyskać! Napisz do nas!