Przedsiębiorcy, którzy prowadzą działalność poza Polską lub planują ekspansję zagraniczną, często pytają nas: „Czy mogę zastrzec znak towarowy na cały świat?”. Krótka odpowiedź: nie istnieje jedna, globalna rejestracja obejmująca wszystkie państwa. Ale dzięki systemowi madryckiemu można jednym wnioskiem ubiegać się o ochronę w ponad 130 krajach – a to już bardzo blisko „całego świata”.
W tym artykule wyjaśniamy, jak działa międzynarodowa rejestracja znaków towarowych, ile kosztuje, jak długo trwa procedura i na co zwrócić uwagę, żeby nie stracić pieniędzy ani praw.
Nie ma czegoś takiego jak „światowy znak towarowy”. Prawo ochronne na znak towarowy ma zawsze zasięg terytorialny – obowiązuje wyłącznie na terytorium kraju lub regionu, w którym zostało udzielone. Rejestracja w Polsce nie chroni marki w Niemczech, a rejestracja unijna (EUIPO) nie obejmuje Stanów Zjednoczonych czy Chin.
Najbliższym odpowiednikiem „globalnej rejestracji” jest system madrycki, administrowany przez Światową Organizację Własności Intelektualnej (WIPO) z siedzibą w Genewie. Pozwala on złożyć jeden wniosek i wyznaczyć do ochrony dowolną liczbę krajów spośród członków systemu.
Na dzień dzisiejszy system madrycki liczy 116 członków obejmujących 132 kraje – w tym całą Unię Europejską, Stany Zjednoczone, Wielką Brytanię, Chiny, Japonię, Australię, Kanadę, Indie i Brazylię. Członkowie systemu generują ok. 90% światowego PKB i obejmują ponad 80% globalnego handlu.
Które kraje NIE należą do systemu madryckiego? Poza systemem pozostają m.in. niektóre państwa Ameryki Południowej (np. Wenezuela, Boliwia), części Bliskiego Wschodu i pojedyncze kraje afrykańskie. Ochronę w tych jurysdykcjach można uzyskać wyłącznie przez bezpośrednie zgłoszenia krajowe – we współpracy z lokalnymi kancelariami. PATENTBOX obsługuje również takie zgłoszenia dzięki sieci partnerów zagranicznych.
System madrycki to międzynarodowy mechanizm rejestracji znaków towarowych, oparty na Protokole Madryckim – umowie międzynarodowej sporządzonej w Madrycie w 1989 roku. Nie tworzy on jednej, zunifikowanej rejestracji (jak np. znak towarowy Unii Europejskiej), lecz działa jak „jeden wniosek – wiele krajów”: składasz jedno zgłoszenie w WIPO, a każdy wyznaczony kraj przeprowadza własne badanie i podejmuje niezależną decyzję o ochronie.
Kluczowe cechy systemu madryckiego:
Proces składa się z kilku etapów, które wymagają starannego przygotowania:
Zanim złożysz wniosek w WIPO, musisz mieć znak bazowy – czyli wcześniejsze zgłoszenie lub rejestrację w urzędzie krajowym (np. UPRP) albo regionalnym (np. EUIPO). Wniosek międzynarodowy musi dotyczyć identycznego znaku oraz identycznego lub węższego wykazu towarów i usług.
Wniosek składasz za pośrednictwem urzędu, w którym zarejestrowany jest znak bazowy. Jeśli bazą jest znak polski – wniosek składasz przez UPRP. Jeśli unijny — przez EUIPO. We wniosku wskazujesz kraje, w których chcesz uzyskać ochronę, oraz uiszczasz opłaty w frankach szwajcarskich.
Urząd bazowy przekazuje wniosek do Biura Międzynarodowego WIPO w Genewie (w ciągu ok. 2 miesięcy). WIPO sprawdza poprawność formalną, a jeśli nie ma zastrzeżeń – wpisuje znak do międzynarodowego rejestru i publikuje go w Dzienniku WIPO. Na tym etapie wydawany jest certyfikat rejestracji międzynarodowej.
Uwaga! Sam certyfikat WIPO nie daje jeszcze ochrony w żadnym z wyznaczonych krajów. To dopiero „przepustka” do badań krajowych.
Po rejestracji w WIPO informacja o zgłoszeniu trafia do urzędów wszystkich wyznaczonych krajów. Każdy z nich przeprowadza własne badanie – zgodnie ze swoimi przepisami. Urząd może uznać ochronę (i wtedy znak jest chroniony na tym terytorium tak, jakby był zarejestrowany bezpośrednio), albo wydać odmowę – z urzędu lub na skutek sprzeciwu osoby trzeciej.
Na podjęcie decyzji urzędy mają 12 lub 18 miesięcy (w zależności od kraju) od daty powiadomienia przez WIPO.
Jeśli urząd krajowy odmówi uznania ochrony, wyznacza termin na odpowiedź. Obrona wymaga jednak działania przez lokalnego pełnomocnika uprawnionego do reprezentowania przed danym urzędem – co generuje dodatkowe koszty. PATENTBOX współpracuje z kancelariami w wielu krajach i koordynuje obronę znaku w imieniu klienta.
To jedno z najczęstszych pytań, jakie słyszymy od klientów – i jedno z najtrudniejszych do jednoznacznej odpowiedzi. Koszt zależy od trzech zmiennych:
Opłaty urzędowe za rejestrację międzynarodową składają się z trzech elementów:
| Element opłaty | Kwota (CHF) | Opis |
|---|---|---|
| Opłata bazowa | 653 (cz-b) / 903 (kolor) | Stała opłata za każdy wniosek międzynarodowy |
| Opłata komplementarna | 100 za kraj | Za każdy wyznaczony kraj, który nie ustalił opłaty indywidualnej |
| Opłata indywidualna | Zmienna (zależy od kraju) | Za kraje, które ustaliły własne stawki (np. UE, USA, Japonia, Chiny) |
| Opłata dodatkowa za klasy | 100 za klasę powyżej 3. | Dotyczy krajów z opłatą komplementarną (nie indywidualną) |
Poniżej orientacyjne kwoty samych opłat urzędowych WIPO (bez honorarium kancelarii) dla znaku jednoklasowego, czarno-białego:
| Scenariusz | Wyznaczone kraje | Orientacyjny koszt (CHF) |
|---|---|---|
| Minimalistyczny | 3 kraje (np. USA, UK, Chiny) | ok. 2 500 – 3 500 |
| Europejsko-azjatycki | UE + USA + Chiny + Japonia + Korea | ok. 4 000 – 6 000 |
| Globalny | 20+ krajów (główne rynki świata) | ok. 10 000 – 20 000 |
| Maksymalny (wszystkie dostępne kraje) | ~130 krajów | ok. 50 000 – 80 000+ |
Do opłat urzędowych dochodzi honorarium kancelarii za przygotowanie wniosku, sporządzenie wykazu towarów i usług, dobór klas i krajów, prowadzenie korespondencji z WIPO oraz – w razie potrzeby – koordynację obrony znaku w poszczególnych krajach.
Dokładną wycenę dla Twojego znaku i wybranych krajów możesz uzyskać korzystając z kalkulatora opłat WIPO. Jeśli wolisz, napisz do nas – przygotujemy pełną wycenę uwzględniającą zarówno opłaty urzędowe, jak i nasze honorarium.
Jedną z najważniejszych (i najbardziej ryzykownych) cech systemu madryckiego jest zależność od znaku bazowego przez pierwszych 5 lat.
Co to oznacza w praktyce? Jeśli w ciągu 5 lat od daty rejestracji międzynarodowej Twój znak bazowy (np. rejestracja polska w UPRP) zostanie unieważniony, wycofany lub wygaśnie – rejestracja międzynarodowa we wszystkich wyznaczonych krajach upada automatycznie. To właśnie tzw. atak centralny (central attack).
Jest to broń, po którą może sięgnąć konkurent: wystarczy, że skutecznie zaatakuje Twój znak bazowy, a cała konstrukcja międzynarodowa się rozpada.
Po upływie 5 lat rejestracja międzynarodowa uniezależnia się od znaku bazowego i każda rejestracja krajowa „żyje własnym życiem”.
Nie zawsze system madrycki jest najlepszym rozwiązaniem. Oto porównanie:
| Kryterium | System madrycki (WIPO) | Zgłoszenia bezpośrednie |
|---|---|---|
| Najlepszy gdy | Ochrona w 3+ krajach jednocześnie | Ochrona w 1–2 krajach lub krajach poza systemem |
| Opłaty | Jedna płatność do WIPO w CHF | Osobna płatność w każdym kraju (różne waluty) |
| Zarządzanie | Centralnie przez WIPO (przedłużenia, zmiany) | Oddzielnie w każdym urzędzie |
| Ryzyko | Atak centralny (przez 5 lat) | Brak ryzyka ataku centralnego |
| Elastyczność | Łatwe dodawanie nowych krajów | Wymaga nowych zgłoszeń od zera |
| Koszty obsługi prawnej | Niższe (jedna kancelaria koordynuje) | Wyższe (lokalni pełnomocnicy w każdym kraju) |
W wielu przypadkach optymalnym rozwiązaniem jest kombinacja: system madrycki dla głównych rynków, uzupełniony zgłoszeniami bezpośrednimi tam, gdzie system madrycki nie sięga. Pomagamy klientom zaplanować taką strategię w ramach naszego doradztwa IP.
Rejestracja międzynarodowa znaku towarowego w systemie madryckim to najefektywniejszy sposób ochrony marki za granicą – szczególnie gdy działasz na wielu rynkach jednocześnie. Jeden wniosek, jedna opłata, centralny rejestr i możliwość elastycznego rozszerzania ochrony na nowe kraje to zalety, których żadna inna ścieżka rejestracyjna nie oferuje.
Trzeba jednak pamiętać o pułapkach: zależności od znaku bazowego przez pierwsze 5 lat, możliwości odmowy w poszczególnych krajach i konieczności angażowania lokalnych pełnomocników w razie problemów. Właśnie dlatego warto przeprowadzić ten proces z doświadczoną kancelarią patentową, która zna system od podszewki.
Opisz nam swój znak i rynki, na których działasz — przygotujemy ofertę rejestracji międzynarodowej dopasowaną do Twojego budżetu i celów biznesowych.