Różnice między wzorem użytkowym a wzorem przemysłowym – który typ ochrony wybrać
Wśród form prawnej ochrony własności intelektualnej wyróżniamy m.in. wzory użytkowe oraz wzory przemysłowe (design). Choć ich nazwy mogą wydawać się podobne, w praktyce dotyczą one zupełnie innych aspektów produktu i podlegają odrębnym procedurom rejestracyjnym. W praktyce naszej kancelarii patentowej często pojawia się pytanie o różnice między wzorem użytkowym a wzorem przemysłowym.
W poniższym artykule wyjaśniamy kluczowe różnice między tymi dwoma rodzajami przedmiotów własności przemysłowej.
Wzór użytkowy – techniczne rozwiązanie o trwałej postaci
Wzór użytkowy to nowe i nadające się do przemysłowego zastosowania rozwiązanie o charakterze technicznym, które dotyczy kształtu lub budowy przedmiotu o trwałej postaci albo zestawienia funkcjonalnie powiązanych części o trwałej postaci. Kluczowe jest, aby rozwiązanie można było zrealizować materialnie i by jego postać była zachowana podczas typowego użytkowania – nawet jeśli jest elastyczna, jak np. torba z tworzywa (tzw. reklamówka).
Innymi słowy, wzór użytkowy chroni aspekt funkcjonalny i techniczny produktu. Przykładem może być innowacyjny mechanizm w oprawkach okularów lub konstrukcja narżędzia.
- Prawo ochronne na wzór użytkowy obejmuje czysto techniczne aspekty konstrukcji przedmiotu.
- W dacie zgłoszenia do Urzędu Patentowego, przedmiot wzoru użytkowego musi być nowy względem stanu techniki.
- Ochrona wzoru użytkowego dotyczy cech technicznych kształtu, budowy lub zestawienia (przestrzennego powiązania) elementów – nie można natomiast zastrzegać funkcji, skutków czy efektów działania.
- Zgłoszenie wzoru użytkowego do urzędu patentowego musi zawierać dokładny opis i obowiązkowo rysunki w celu jasnego zobrazowania rozwiązania objętego wzorem.
- Ochrona udzielana jest przez urząd patentowy na podstawie zgłoszenia.
- Uzyskanie prawa ochronnego na wzór użytkowy potwierdza wydanie świadectwa ochronnego.
- Ochrona trwa maksymalnie 10 lat od daty zgłoszenia.
- Zakres ochrony wzoru użytkowego określają zastrzeżenia ochronne – dotyczące cech technicznych produktu.
- Zastrzeżenie wzoru uzytkowego daje jego właścicielowi prawo wyłącznego korzystania z wzoru na danym terytorium, w działalności zawodowej lub zarobkowej.
- Prawo ochronne na wzór użytkowy to prawo krajowe. Jeśli zastrzeżemy wzór użytkowy w Urzędzie Patentowym RP, to jego ochrona obowiązywac będzie tylko w Polsce.
Zgłoszenie wzoru użytkowego nie powinno dotyczyć ogólnych schematów działania czy sposobu użytkowania, ale wyłącznie konkretnej konstrukcji (budowy) samego przedmiotu materialnego.
Prawidłowo sporządzone zastrzeżenia ochronne charakteryzują się jasnością i jednoznacznością – warto powierzyć ich przygotowanie specjaliście z zakresu prawa patentowego: rzecznikowi patentowemu.
Przykład wzoru użytkowego
Przykład polskiego wzoru użytkowego pod tytułem „Mielnik do rozdrabniania minerałów kopalnianych w młynach kruszących„, o numerze Ru.07059
Zastrzeżenie ochronne tego wzoru brzmi:
Mielnik do rozdrabniania minerałów kopalnianych w młynach kruszących w postaci przestrzennego elementu mającego powierzchnie ścierania, znamienny tym, że przestrzenny element ma zarys zbliżony do nieforemnego sześcianu, o wypukłym kształcie ścian bocznych (1) i łukowym zarysie krawędzi (2), przy czym ściany boczne (1) wzajemnie połączone są kształtowymi powierzchniami (3) o łukowym zarysie kształtu powierzchni, z których jedna powierzchnia stanowi powierzchnię obwiedniową (4), zaś pozostałe stykają się w strefie połączeń (5) trzech ścian (1).
pełen opis ochronny wzoru użytkowego nr Ru.07059 można przeczytać tutaj.
Wzór przemysłowy (design) – ochrona wyglądu produktu
Zarejestrowany wzór przemysłowy (design) chroni nowy oraz posiadający indywidualny charakter wygląd zewnętrzny całego produktu lub jego części. Na wygląd ten składają się cechy linii, konturów, kształtów, kolorystyki, faktury lub materiału produktu oraz jego ornamentacja. Ochrona wzoru przemysłowego nie odnosi się do rozwiązań technicznych czy funkcjonalnych. Nie ma związku z przeznaczeniem produktu.
Ochrona dotyczy estetycznej, wizualnej strony produktu, a nie jego funkcjonalności.
- Rejestracja designu może zostać dokonana w urzędzie patentowym RP (w celu uzyskania ochrony tylko w Polsce) lub w EUIPO (by chronić wzór w całej Unii Europejskiej).
- Zarejestrowany wzór przemysłowy, daje jego właścicielowi prawo wyłączne do wyglądu produktu – na danym terytorium, na jakim jest chroniony.
- Zakres ochrony dotyczy wyłącznie widocznych na wizerunkach wzoru cech zewnętrznych produktu, tj. jego designu.
- Zarejestrowany wzór przemysłowy nie chroni funkcji ani sposobu działania produktu.
- Rejestracja designu wymaga załączenia wizualizacji (rysunków, zdjęć), które dokładnie prezentują zewnętrzny wygląd produktu.
- Ochrona może trwać aż do 25 lat, pod warunkiem jej odnawiania i opłacania co 5 lat.
Przykład wzoru przemysłowego (designu)
Zarejestrowany wzór przemysłowny Unii Europejskiej nr 007994215-0001, wskazanie produktu: Młynki do kawy, nieelektryczne [gospodarstwo domowe].
Przykładowe wizerunki wzoru:
 |
 |
 |
 |
Podstawowe różnice między wzorem użytkowym a wzorem przemysłowym
| Kryterium | Wzór użytkowy | Wzór przemysłowy (design) |
| Przedmiot ochrony | Techniczne rozwiązanie o trwałej postaci | Wygląd zewnętrzny, estetyka produktu |
| Rodzaj ochrony | Prawo ochronne na wzór użytkowy | Prawo z rejestracji wzoru przemysłowego |
| Czas trwania ochrony | Maksymalnie 10 lat | Do 25 lat (odnawialne co 5 lat) |
| Procedura rejestracji | Bardziej złożona, wymaga badania merytorycznego | Szybsza, prostsza procedura rejestracji |
| Dokumentacja zgłoszeniowa | Opis techniczny, rysunki, zastrzeżenia ochronne | Rysunki, wizualizacje, zdjęcia – opis nie jest wymagany |
| Zakres ochrony | Techniczny i funkcjonalny aspekt produktu | Wrażenie estetyczne i design |
| Gdzie chronić | Urząd Patentowy RP | Urząd Patentowy RP albo EUIPO |
Jak zastrzec prawo do wzoru użytkowego lub designu?
Aby zastrzec prawo do wzoru użytkowego lub przemysłowego, konieczne jest przeprowadzenie procedury w odpowiednim urzędzie. Rejestracja wzoru przemysłowego (tzw. rejestracja designu) jest szczególnie polecana, gdy ważna jest ochrona oryginalnego wyglądu produktu na rynku.
Wzór użytkowy chroni rozwiązania techniczne, dlatego rejestracja prawa ochronnego na wzór użytkowy to właściwa droga dla tych, którzy chcą zabezpieczyć innowacje funkcjonalne.
W obu przypadkach możliwe jest skuteczne zastrzeżenie prawa, które daje uprawnionemu możliwość dochodzenia wyłączności oraz zapobiega nieuczciwej konkurencji.
Skorzystanie z usług profesjonalnej kancelarii patentowej i rzecznika patentowego to inwestycja w bezpieczną i skuteczną ochronę innowacji technicznych oraz designu.
Czy jeden produkt można chronić wzorem przemysłowym i wzorem użytkowym?
Nic nie stoi na przeszkodzie, by w tym samym produkcie, jego wygląd zewnętrzny (design) był chroniony jako wzór przemysłowy, zaś zawarte w nim rozwiązanie technicne chronione było jako wzór uzytkowy!
Na przykład: zewnętrzny design młynka do kawy można zarejestrować jako wzór przemysłowy, zaś zawarty w nim innowacyjny mechanizm mielenia ziaren można chronić prawem ochronnym na wzór użytkowy.
Jak rzecznik patentowy może pomóc w rejestracji wzoru?
Proces rejestracji zarówno wzoru użytkowego, jak i wzoru przemysłowego wymaga precyzyjnego przygotowania dokumentacji i spełnienia wymogów formalnych. Rzecznik patentowy, jako profesjonalny pełnomocnik, oferuje wsparcie na każdym etapie procedury:
- fachowa analiza zdolności ochronnej zgłaszanego wzoru lub designu,
- przygotowanie i złożenie wniosku rejestracyjnego,
- reprezentacja w postępowaniu przed urzędami patentowymi,
- doradztwo w wyborze optymalnej formy ochrony własności intelektualnej,
- monitoring terminów oraz utrzymanie praw zarejestrowanych,
- pomoc w dochodzeniu praw w przypadku naruszeń.
Biuro patentowe gwarantuje rzetelność i profesjonalizm, minimalizując ryzyka odmowy rejestracji oraz nierzetelnej ochrony.
Interesuje Cię ochrona Twojego rozwiązania? Nasza kancelaria patentowa w Poznaniu pomoże Ci ją uzyskać! Napisz do nas!