Chcesz zastrzec nazwę firmy albo zarejestrować logo? Pierwszym krokiem, zanim w ogóle sięgniesz po formularz zgłoszeniowy znaku towarowego, jest sporządzenie prawidłowej listy towarów i usług zgodnej z klasyfikacją nicejską. Wielu przedsiębiorców traktuje ten etap jako formalność. Tymczasem to właśnie od jakości wykazu zależy, czy Twoja marka będzie skutecznie chroniona – czy też świadectwo ochronne na znak towarowy okaże się dokumentem bez realnej wartości.
W tym artykule wyjaśniamy, czym jest klasyfikacja nicejska, jak prawidłowo klasyfikować towary i usługi, jakich błędów unikać i – co równie ważne – prostujemy kilka mitów, które wciąż krążą wśród przedsiębiorców.
Klasyfikacja nicejska, formalnie zwana Międzynarodową Klasyfikacją Towarów i Usług dla celów rejestracji znaków towarowych, powstała na mocy Porozumienia nicejskiego zawartego 15 czerwca 1957 r. w Nicei. Stosują ją urzędy własności przemysłowej na całym świecie – w tym Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (UPRP) oraz Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO).
System składa się z 45 klas:
Każda klasa ma swój nagłówek ogólnie opisujący jej zawartość, jednak to, co naprawdę liczy się w zgłoszeniu, to konkretne pojęcia wymienione w wykazie – nie sam numer klasy ani jej nagłówek.
Kilka przykładów, żeby zobaczyć jak bardzo różnorodna bywa zawartość jednej klasy:
| Klasa | Przykładowe towary lub usługi |
|---|---|
| Klasa 9 | oprogramowanie komputerowetelefonyokularykaski roweroweaparaty fotograficzne |
| Klasa 11 | lampypiekarnikiwannykaloryferyurządzenia klimatyzacyjne |
| Klasa 25 | odzieżobuwienakrycia głowy |
| Klasa 35 | usługi reklamowezarządzanie przedsiębiorstwemsprzedaż detaliczna |
| Klasa 41 | szkoleniaedukacjaorganizacja wydarzeń kulturalnych |
| Klasa 45 | usługi prawneochrona mieniapośrednictwo internetowe |
Prawo ochronne na znak towarowy – mówiąc potocznie „zastrzeżenie znaku” – obejmuje wyłącznie te towary i usługi, które zostały wprost wymienione w wykazie. Nie „całą klasę”, nie „podobne produkty”, nie „cokolwiek, co pasuje do nagłówka”. Tylko to, co napisano.
Przykład: jeśli firma produkuje walizki i zarejestruje swój znak w klasie 18 wyłącznie dla walizek, a rok później zacznie sprzedawać pod tą samą nazwą paski – to prawo ochronne na znak towarowy nie będzie obejmowało nowego produktu. Nie da się też dodać „pasków” do już istniejącej rejestracji znaku towarowego. Konkurent rejestrujący identyczną lub podobną nazwę dla pasków może więc działać legalnie.
Kolejny problem to potencjalna kolizja z cudzymi znakami. Dobrze skonstruowany wykaz – ani zbyt szeroki, ani zbyt wąski – może pomóc ominąć kolizję z cudzym znakiem, bez rezygnacji z istotnych obszarów działalności.
Zanim przejdziemy dalej, musimy wyjaśnić jedną kwestię. Klienci naszego biura patentowego bardzo często pytają o „patent na nazwę” lub mówią, że chcą „opatentować nazwę firmy”. To popularny błąd językowy – i koncepcyjny.
Patent dotyczy wynalazków technicznych – nie nazw. Patentu na nazwę nie ma i nie może być. Ochrony nazwy używanej w obrocie gospodarczym – nazwy firmy, marki produktu, nazwy sklepu czy logotypu – udziela się przez rejestrację znaku towarowego. Właściwe pojęcia to: zastrzeżenie znaku, zastrzeżenie nazwy, rejestracja logo, zastrzeżenie logo lub po prostu zgłoszenie znaku towarowego do UPRP albo EUIPO.
Warto też wiedzieć, że ochrona nazwy jako znaku towarowego to coś innego niż zarezerwowanie nazwy spółki w KRS czy wybranie PKD. Rejestracja firmy w rejestrze przedsiębiorców nie daje żadnych praw wyłącznych do używania tej nazwy w obrocie gospodarczym – zapewnia je dopiero prawo ochronne na znak towarowy.
Jednym z najczęstszych nieporozumień, z jakimi spotykamy się w naszej kancelarii patentowej, jest przekonanie, że klasy nicejskie „odpowiadają” kodom PKD albo że zgłoszenie znaku powinno obejmować te same obszary, które spółka wskazała w rejestrze jako swoje PKD.
PKD (Polska Klasyfikacja Działalności) to system stworzony dla celów statystycznych i administracyjnych – przy wpisie do CEIDG lub KRS. Klasyfikacja nicejska to niezależny, międzynarodowy system stworzony wyłącznie dla potrzeb rejestracji znaków towarowych. Oba systemy nie mają ze sobą nic wspólnego poza tym, że obie mają na celu jakiś rodzaj klasyfikacji.
Praktyczny wniosek: jeśli Twoja spółka ma PKD 47.91.Z (sprzedaż detaliczna przez Internet), to nie znaczy, że wystarczy zgłosić znak w klasie 35. Musisz osobno określić, jakimi konkretnymi towarami handlujesz i wskazać je w wykazie – a te mogą trafić do kilku różnych klas nicejskich.
Poniżej przedstawiamy kilka scenariuszy z życia przedsiębiorców, które pokazują, jak powinna wyglądać prawidłowa klasyfikacja.
Firma Zielona Łąka sp. z o.o. produkuje pod własną marką kremy do twarzy, szampony, mydła i olejki do ciała. Planuje też uruchomić blog ze wskazówkami pielęgnacyjnymi i organizować warsztaty kosmetyczne.
Prawidłowy wykaz powinien obejmować:
Częsty błąd: zgłoszenie wyłącznie klasy 3 z pominięciem klasy 41. Gdy firma zacznie organizować płatne warsztaty pod swoją marką, usługi te nie będą chronione znakiem.
Pan Tomasz otwiera restaurację pod nazwą „Złota Miska” i planuje świadczyć też usługi cateringowe podczas imprez firmowych.
Prawidłowy wykaz powinien obejmować:
Częsty błąd: zgłoszenie w klasie 43 wyłącznie „usług restauracyjnych” bez wzmianki o cateringu. Technicznie catering to odrębna usługa – pominięcie go może sprawić, że trudniej będzie dochodzić roszczeń, gdy konkurent rozpocznie świadczenie usług kateringowych pod nazwą myląco podobną do naszej.
Firma TechBike S.A. sprzedaje online zarówno smartfony i słuchawki, jak i kaski rowerowe, oświetlenie rowerowe i liczniki rowerowe. Prowadzi też serwis rowerowy.
Prawidłowy wykaz powinien obejmować:
Pułapka klasy 9: kaski rowerowe i smartfony są w tej samej klasie 9. Zgłoszenie wyłącznie dla „sprzętu elektronicznego” w klasie 9 nie obejmie kasków, bo te są sprzętem ochronnym, a nie elektronicznym – konieczne jest precyzyjne wymienienie konkretnych towarów.
Browar Rzemieślniczy Nowak produkuje piwo, cydry owocowe i wina gronowe pod jedną marką.
Prawidłowy wykaz powinien obejmować:
Klasyczny błąd: zgłoszenie wyłącznie klasy 33 z nagłówkiem „napoje alkoholowe”, bo piwo – mimo że może być napojem alkoholowym – jest klasyfikowane w klasie 32, a nie w klasie 33. To jeden z najczęściej popełnianych błędów klasyfikacyjnych w branży spożywczej.
Agencja Kreatywna sp. z o.o. świadczy usługi reklamowe i PR dla klientów, prowadzi też płatne szkolenia z marketingu cyfrowego oraz sprzedaje własne e-booki.
Prawidłowy wykaz powinien obejmować:
Błąd: zgłoszenie wyłącznie klasy 35 – podczas gdy szkolenia i działalność wydawnicza to klasa 41, nie 35.
Intuicja podpowiada: „im więcej klas, tym lepsza ochrona”. To nie jest prawda. Zbyt rozbudowana lista towarów i usług rodzi kilka problemów:
Przy sporządzaniu wykazu warto korzystać z oficjalnego narzędzia TMclass. Zawiera ono dziesiątki tysięcy terminów zaakceptowanych przez europejskie urzędy patentowe, w tym UPRP. Stosowanie terminologii z TMclass znacznie przyspiesza rozpatrzenie zgłoszenia i minimalizuje ryzyko wezwania do wyjaśnień.
Trzeba jednak pamiętać, że TMclass nie obejmuje wszystkich możliwych produktów i usług – szczególnie tych niszowych lub nowatorskich. W takich przypadkach konieczne jest samodzielne sformułowanie opisu towaru lub usługi zgodnie z ogólnymi zasadami klasyfikacji nicejskiej. Tu z pomocą przychodzi rzecznik patentowy.
Przed dokonaniem zgłoszenia znaku towarowego należy sprawdzić, czy w bazach UPRP i EUIPO nie istnieją podobne znaki zarejestrowane dla podobnych towarów lub usług. Jeśli takie znaki istnieją, ich właściciel może wnieść sprzeciw wobec Twojego zgłoszenia i doprowadzić do odmowy rejestracji.
Dobra wiadomość jest taka, że kolizja jest oceniana zawsze w odniesieniu do konkretnych towarów i usług – nie klas jako takich. Jeśli konkurencyjny znak jest chroniony dla artykułów oświetleniowych, a Ty chcesz zarejestrować podobną nazwę dla ceramiki sanitarnej (która jest w tej samej klasie nicejskiej, co lampy), to istnieje szansa na koegzystencję – pod warunkiem, że wykaz zostanie starannie skonstruowany.
Dlatego badanie znaku towarowego i analiza wykazu powinny iść ręka w rękę. Rzecznik patentowy z kancelarii PATENTBOX przeprowadzi kompleksowe badanie zdolności rejestrowej i pomoże tak sformułować listę towarów, żeby maksymalnie ograniczyć ryzyko kolizji – a jednocześnie nie osłabić ochrony marki.
Kancelaria PATENTBOX z Poznania pomaga przedsiębiorcom na każdym etapie procesu rejestracji znaku towarowego – od sporządzenia wykazu towarów i usług, przez badanie zdolności rejestrowej, aż po reprezentację przed UPRP i EUIPO. Skontaktuj się z nami, a rzecznik patentowy odpowie na Twoje pytania i zaproponuje optymalną strategię ochrony marki.
Klasyfikacja nicejska to Międzynarodowa Klasyfikacja Towarów i Usług dla celów rejestracji znaków towarowych, ustanowiona Porozumieniem nicejskim z 15 czerwca 1957 r. Składa się z 45 klas – 34 klas towarowych (klasy 1-34) i 11 klas usługowych (klasy 35-45). Stosują ją wszystkie główne urzędy własności przemysłowej na świecie, w tym UPRP i EUIPO.
Nie. Znak towarowy jest chroniony wyłącznie dla konkretnych towarów i usług wymienionych w wykazie zgłoszenia – nie dla całej klasy nicejskiej. Jeśli w klasie 9 zarejestrowano znak dla oprogramowania komputerowego, ochrona nie obejmuje automatycznie kasków rowerowych ani telefonów, choć te produkty również należą do klasy 9.
Nie. PKD (Polska Klasyfikacja Działalności) to zupełnie inny system, służący rejestracji działalności gospodarczej w CEIDG lub KRS. Klasyfikacja nicejska to niezależny system międzynarodowy używany wyłącznie przy rejestracji znaków towarowych. Kody PKD Twojej firmy nie mają żadnego wpływu na to, w jakich klasach nicejskich zarejestrujesz swój znak.
Nie. Po złożeniu zgłoszenia znaku towarowego nie można rozszerzyć listy towarów i usług. Dopuszczalne są jedynie korekty, które nie poszerzają zakresu ochrony. Dlatego tak ważne jest prawidłowe i wyczerpujące sporządzenie wykazu przed zgłoszeniem.
Nie – to popularne nieporozumienie. Patentu na nazwę nie ma. Patenty dotyczą wynalazków technicznych. Ochronę nazwy, logotypu lub innego oznaczenia używanego w obrocie gospodarczym zapewnia rejestracja znaku towarowego w UPRP lub EUIPO. Właściwe pojęcia to: zgłoszenie znaku towarowego, rejestracja znaku, zastrzeżenie znaku.
TMclass to oficjalna wyszukiwarka terminów towarów i usług prowadzona przez sieć urzędów własności przemysłowej UE. Zawiera dziesiątki tysięcy pojęć zaakceptowanych przez poszczególne urzędy, w tym UPRP i EUIPO. Korzystanie z TMclass przy sporządzaniu wykazu przyspiesza rozpatrzenie zgłoszenia i minimalizuje ryzyko wezwania do wyjaśnień.
Nie ma jednej odpowiedzi – liczba klas powinna odpowiadać rzeczywistemu lub planowanemu zakresowi działalności. Zbyt wąski wykaz nie ochroni marki w pełni; zbyt szeroki naraża znak na zarzut niestosowania i podwyższa koszty (każda klasa wiąże się z osobną opłatą urzędową). Optymalny wykaz pomoże sporządzić rzecznik patentowy.