Wzór przemysłowy – jak chronić wygląd produktu?

Wzór przemysłowy – jak chronić wygląd produktu?

Zaprojektowałem design produktu i obawiam się kopiowania ze strony konkurencji. Jak mogę się zabezpieczyć? Czy mogę opatentować mój design? – to pytania, które często zadają nasi Klienci, zarówno z dużych spółek, jak i przedsiębiorcy z jednoosobową działalnością gospodarczą.

Zewnętrzny wygląd produktu, czyli jego design, można skutecznie chronić prawnie jako wzór przemysłowy. Na wzory przemysłowe udziela się prawa z rejestracji. To zupełnie inne narzędzie ochrony niż patent, choć funkcjonalnie równie potężne.

W obrocie prawnym nie funkcjonuje „patent na wzór przemysłowy”. Patenty są tylko na wynalazki, a wzory przemysłowe się rejestruje, a nie patentuje.

​

Czym jest wzór przemysłowy

Zgodnie z przepisami ustawy Prawo Własności Przemysłowej:

Wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części, nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, fakturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację.

Natomiast wytworem jest każdy przedmiot wytworzony w sposób przemysłowy lub rzemieślniczy, obejmujący w szczególności opakowanie, symbole graficzne oraz kroje pisma typograficznego, z wyłączeniem programów komputerowych.

Ważne rozróżnienie: ustawodawca mówi tutaj o „wytworze”, czyli każdym przedmiocie wytworzonym w sposób przemysłowy lub rzemieślniczy. To szerokie pojęcie obejmuje:

• produkty materialne – opakowania, meble, narzędzia, elektronikę

• elementy graficzne – symbole, logotypy (w wymiarze designu, a nie tekstowego znaku)

• kroje pism typograficznych

Co ciekawe, Rozporządzenie UE 2024/2822 w sprawie wzorów przemysłowych unijnych, obowiązujące od 1 maja 2025 r., rozszerzyło definicję wytworu na formy niematerialne – animacje, interfejsy użytkownika, cyfrowe modele 3D. Dla nowoczesnych produktów nowych technologii to przełomowa zmiana.

​

Przykłady wzorów przemysłowych

Oto przykładowe wzory przemysłowe:

REUD-015111251-0002	REUD-015128004-0001	Rp.08232	REUD-015083501-0006

Gdzie zarejestrować wzór przemysłowy?

Tu pojawia się wybór strategiczny. Dla polskiego przedsiębiorcy do rozważenia są trzy główne ścieżki:

1. Rejestracja wzoru przemysłowego w urzędzie krajowym – dająca ochronę tylko na terenie tego kraju. Czyli np. rejestracja w Urzędzie Patentowym RP daje ochronę jedynie na terytorium Polski. Nie ma natomiast przeszkód, żeby firma z Polski zarejestrowała wzór w urzędzie niemieckim czy włoskim. Jednak do takich rejestracji prawdopodobnie trzeba będzie zatrudnić niemiecką i włoską kancelarię.​
2. Aby chronić wzór przemysłowy w całej Unii Europejskiej, wzór należy zgłosić do EUIPO; Gdy EUIPO zarejestruje wzór, określa się go jako Zarejestrowany Wzór Unii Europejskiej (unijny). Takiej rejestracji może w imieniu Twojej firmy dokonać polski rzecznik patentowy.
3. Rejestracja wzoru przemysłowego w systemie haskim w WIPO – to rejestracja międzynarodowa z możliwością wyboru spośród kilkudziesięciu krajów docelowych. Tę procedurę warto wybrać, jeśli planujesz znaczną ekspansję międzynarodową (USA, Azja, Afryka). Jej koszty zależą od wybranych krajów.

Praktyczny scenariusz: Polskie firmy zazwyczaj rejestrują wzór przemysłowy w EUIPO. Daje to ochronę na całym rynku unijnym za stosunkowo niedużą kwotę (od 350 EUR opłata urzędowa + koszty obsługi przez kancelarię ) i szybko (nawet w 2 tygodnie).

Rejestracja znaku w Polsce jest wprawdzie nieco tańsza, ale bardziej skomplikowana formalnie, a na świadectwo rejestracji czeka się aż kilka miesięcy.

Zakres ochrony wzoru przemysłowego

Zarejestrowanym wzorem przemysłowych chroniony jest wyłącznie wygląd produktu – to, co widoczne na rysunkach lub fotografiach złożonych do rejestracji.

Rejestracja wzoru przemysłowego nie obejmuje rozwiązań technicznych. Te mogą być chronione np. patentem lub prawem ochronnym na wzór użytkowy. Ochrona wzoru przemysłowego dotyczy wyłącznie tego, co widoczne na rysunkach lub fotografiach dołączonych do zgłoszenia.

Czego wzór przemysłowy NIE chroni:

• Funkcja techniczna – jeśli kształt produktu wynika wyłącznie z jego działania (np. ostrze noża ze względu na funkcję cięcia), nie będzie chroniony.

• Pisane informacje i nazwy – tylko znak towarowy może ochronić nazwę firmy, a wzór przemysłowy nie. Nawet jeśli nazwa figuruje na wizerunkach produktu złożonych do rejestracji wzoru przemysłowego – nie będzie ona chroniona.

• Funkcjonalność wewnętrzna – budowa wnętrza produktu, układ elektroniki, złożoność mechaniki – wszystko to, co nie jest widoczne na wizerunkach wzoru

• Sposób działania oraz przeznaczenie produktu – nie mają one znaczenia. Liczy się tylko wygląd wzoru pokazany na rysunkach, wizualizacjach lub zdjęciach w zgłoszeniu.

Co wzór przemysłowy CHRONI:

• Sylwetkę i kształt produktu

• Kolorystykę – kombinacje barw (czy zgłaszasz projekt kolorowy czy czarno-biały, obie wersje mogą być chronione)

• Ornamentację – wzory, zdobienia, detale dekoracyjne

• Proporcje i rozmieszczenie elementów – jednym zdaniem: całościowy zewnętrzny wygląd produktu

​

Prawo z rejestracji wzoru przemysłowego

• Zakres ochrony zarejestrowanego wzoru przemysłowego obejmuje każdy wzór, który nie wywołuje na poinformowanym użytkowniku odmiennego ogólnego wrażenia.​

• Ochrona nie rozciąga się na cechy postaci produktu wynikające wyłącznie z jego funkcji technicznej.​

• Chroniony jest wygląd widoczny na przedłożonych do urzędu wizerunkach wzoru – niezależnie od tego czy i jaki produkt właściciel wzoru oferuje na rynku.

• Wzór unijny korzysta z ochrony niezależnie od skali i przeznaczenia produktu, podczas gdy wzór polski chroni tylko wytwory tego rodzaju, dla których dokonano zgłoszenia.​

• Zarejestrowany wzór przemysłowny unijny daje właścicielowi wyłączne prawo używania wzoru oraz zakazywania nieuprawnionym osobom jego używania na terytorium całej Unii Europejskiej; analogiczne prawo przy wzorze polskim ogranicza się do terytorium Polski.​

• Używanie wzoru obejmuje m.in. wytwarzanie, oferowanie, wprowadzanie do obrotu, import, eksport oraz składowanie produktów, w których wzór jest zawarty lub zastosowany.​

• W razie naruszenia prawa z rejestracji wzoru (np. przez podróbki), właściciel wzoru może dochodzić roszczeń przed sądem, w tym żądać zaniechania naruszeń oraz dochodzić roszczeń o charakterze majątkowym.​

Wzór przemysłowy a znak towarowy

Znak towarowy i wzór przemysłowy to dwa różne typy przedmiotów własności przemysłowej. W tabeli porównujemy możliwości i zasady ich ochrony.

Czy powinieneś rejestrować wzór przemysłowy?

TAK, jeśli:
✓ Twój produkt ma oryginalny, rozpoznawalny wygląd,
✓ Planujesz sprzedawać produkt w UE przez dłuższy czas (nie jest to produkt na jeden sezon),
✓ Chciałbyś zabezpieczyć się przed kopiowaniem,
✓ Pracujesz w branży, gdzie design decyduje o konkurencyjnej przewadze (moda, elektronika, meble),
✓Jesteś twórcą wzoru lub nabyłeś od twórcy prawo do zarejestrowania wzoru w urzędzie właściewym do spraw własności intelektualnej.

Potrzebujesz porady, jak chronić Twój design? Jesteśmy tu dla Ciebie – skontaktuj się z nami, aby ustalić strategię rejestracji dostosowaną do Twojej branży i rynku docelowego.

Napisz do nas i zapytaj nas o ofertę!

​