Przedsiębiorcy, którzy dbają o ochronę swojej marki lub produktu, często stają przed pytaniem: wybrać znak towarowy czy wzór przemysłowy? A może warto sięgnąć po oba te narzędzia jednocześnie?
W tym artykule wyjaśniamy, czym różnią się obie formy ochrony, kiedy warto je łączyć i jak jako kancelaria patentowa PATENTBOX możemy pomóc Ci w skutecznym zabezpieczeniu Twojego designu oraz marki.
Znak towarowy to oznaczenie służące do odróżnienia towarów lub usług danego przedsiębiorcy od oferty konkurencji. Jego główną funkcją jest wskazanie konsumentom na źródło pochodzenia produktu – innymi słowy, mówi klientowi: „to jest właśnie ta marka, którą znasz i której ufasz”.
Zdecydowana większość zgłoszeń dotyczy tzw. znaków tradycyjnych: nazw słownych, logotypów oraz symboli graficznych. Poza nimi istnieje też fascynująca kategoria znaków niekonwencjonalnych – chroniących kolory, dźwięki, a nawet zapachy. Co ważne, znakiem towarowym może być też forma przestrzenna produktu, choć urzędy patentowe przyznają taką ochronę stosunkowo rzadko, bowiem spełnione muszą zostać rygorystyczne wymogi. Zobacz przykłady różnych typów znaków towarowych.
Prawo ochronne na znak towarowy jest przyznawane na 10 lat od daty zgłoszenia, z możliwością nieograniczonego przedłużania o kolejne, dziesięcioletnie okresy. Oznacza to, że skutecznie zarejestrowane logo firmy może być zastrzeżone i chronione bezterminowo – pod warunkiem regularnego opłacania kolejnych okresów ochronnych i rzeczywistego używania znaku.
Wzór przemysłowy chroni wygląd zewnętrzny produktu – jego formę, linie, kontury, kolorystykę, fakturę czy ornamentację. Mówi się, że wzór przemysłowy to „skóra, w którą obleczona jest technologia”. Ochrona wzoru przemysłowego nie obejmuje rozwiązań technicznych (to domena patentów i wzorów użytkowych) – chroni wyłącznie to, co widać.
W ramach wzoru przemysłowego można zastrzec zarówno trójwymiarowe produkty (meble, butelki, zabawki, obuwie), jak i wytwory dwuwymiarowe – logotypy, ikony aplikacji czy kroje pisma. Właśnie ta elastyczność sprawia, że wzór przemysłowy staje się coraz popularniejszym narzędziem ochrony designu firm każdej wielkości.
Zgodnie przepisami prawa, zgłoszony wzór musi być nowy – czyli, co do zasady nieujawniony publicznie przed datą zgłoszenia – oraz posiadać indywidualny charakter, tzn. wywoływać na zorientowanym użytkowniku inne ogólne wrażenie niż wzory już wcześniej znane na rynku i różnić się od nich bardziej, niż jedynie nieistotnymi szczegółami.
Wzór przemysłowy spełnia wymóg nowości, jeśli, przed datą zgłoszenia do urzędu:
nie był publicznie ujawniony przez samego zgłaszającego wcześniej niż 12 miesięcy wstecz;
nie został wcześniej upubliczniony przez żadną inną osobę nigdy – nawet w formie nieznacznie różniącej się od zgłaszanego wzoru.
Rejestracja wzoru, który nie spełnia tych warunków, jest możliwa, ale narażona na unieważnienie – co w praktyce odbiera jej wartość w dochodzeniu roszczeń.
Wielu przedsiębiorców myli wzór przemysłowy z wzorem użytkowym. To dwa zupełnie różne instrumenty prawne. Prawo ochronne na wzór użytkowy chroni rozwiązanie o charakterze technicznym – dotyczące kształtu lub budowy przedmiotu, które ma konkretną funkcję użytkową. Z kolei wzór przemysłowy dotyczy wyłącznie estetyki produktu, jego wyglądu zewnętrznego.
Co istotne, jeden produkt może korzystać z ochrony na obu tych płaszczyznach jednocześnie: wzór przemysłowy zabezpiecza jego wygląd, a wzór użytkowy – zawarte w nim rozwiązanie techniczne. Dobry rzecznik patentowy pomoże ocenić, która forma ochrony (lub ich kombinacja) jest najlepsza w danej sytuacji.
Wielu naszych klientów przychodzi do kancelarii z pytaniem o zastrzeżenie logo lub szerzej – o rejestrację logo firmy. Odpowiedź nie jest jednoznaczna, ponieważ oba rozwiązania mają swoje zalety i ograniczenia.
Warto pamiętać, że wzory przemysłowe chronią wygląd logo niezależnie od branży, w której ktoś go użyje. Znaki towarowe natomiast są ograniczone do określonych towarów i usług.
Paradoksalnie jednak, ZASTRZEŻENIE LOGO JAKO ZNAKU TOWAROWEGO DAJE SZERSZĄ OCHRONĘ:
Wiele osób wpisuje w wyszukiwarkę frazę „patent na logo„. To zrozumiałe – słowo „patent” funkcjonuje w języku potocznym jako synonim każdej formalnej ochrony. W rzeczywistości prawnej logo nie może być chronione patentem (ten zarezerwowany jest dla wynalazków technicznych), ale można je skutecznie zabezpieczyć:
Kancelaria patentowa PATENTBOX doradza, jak dobrać odpowiednie narzędzia prawne do konkretnej sytuacji klienta.
| ZNAK TOWAROWY | WZÓR PRZEMYSŁOWY | |
| Co chroni | Oznaczenie identyfikujące markę (nazwa, logo, symbol) | Zewnętrzny wygląd produktu lub grafiki (design) – ale nie zawarte w nim słowa! |
| Czas ochrony | 10 lat, odnawialny bez limitu | Maks. 25 lat (co 5 lat należy odnawiać) |
| Czas procedury (UE) | ok. 5–6 miesięcy | ok. 10–14 dni (EUIPO) |
| Wymagania | Zdolność odróżniająca, brak kolizji z wcześniejszymi prawami | Nowość (max 12 mies.) i indywidualny charakter |
| Sprzeciw konkurencji | Tak – możliwy w toku procedury zgłoszeniowej | Nie – brak etapu sprzeciwowego |
| Możliwość unieważnienia po rejestracji | Tak – m.in. z powodu kolizji ze znakami lub designami wcześniejszymi | Tak – z powodu braku nowości lub indywidualnego charakteru w dniu zgłoszenia |
| Obowiązek używania | Tak – w ciągu 5 lat od rejestracji | Nie – brak takiego obowiązku |
| Zakres ochrony | Wprawdzie ograniczony do konkretnych towarów/usług, ale obejmuje także znaki myląco podobne i towary/usługi podobne | Niezależny od kategorii produktu (wzór unijny), ale bardzo ograniczony – chroni tylko przed niewolniczym naśladownictwem grafiki |
| Ochrona nazwy | Tak | Nie |
| Koszty (UE, kilka wariantów) | Wyższe (osobna opłata za każdy znak) – min. 850 EUR na 10 lat | Niższe (kilka wzorów w jednym zgłoszeniu) – min. 350 EUR na 5 lat |
Najbardziej efektywni przedsiębiorcy nie wybierają między znakiem towarowym a wzorem przemysłowym – stosują obie formy jednocześnie. Schemat działania jest następujący:
Taka wielopłaszczyznowa ochrona designu i marki utrudnia ataki ze strony konkurencji i buduje silną pozycję w sporach o naruszenie praw własności intelektualnej.
W kancelarii patentowej PATENTBOX oferujemy kompleksową obsługę w zakresie zarówno rejestracji znaków towarowych, jak i zastrzeżenia wzoru przemysłowego – w Polsce (UPRP), w Unii Europejskiej (EUIPO) oraz w innych jurysdykcjach na całym świecie.
Nasz doświadczony rzecznik patentowy doradzi, która forma ochrony designu będzie w Twoim przypadku najskuteczniejsza.
Jeśli Twoja firma to mikro, małe albo średnie przedsiębiorstwo, to zachęcamy Cię do skorzystania z dotacji z Funduszu MŚP, który pozwala obniżyć opłaty urzędowe za rejestrację logo nawet o 75%. O tym, jak złożyć wniosek o dotację przeczytasz tu.
Napisz do nas i zapytaj o naszą ofertę na rejestrację Twojego logo!
Tak. Logo, sygnet czy ikona aplikacji to wytwory dwuwymiarowe, które spełniają definicję wzoru przemysłowego. Warunkiem skutecznej rejestracji jest nowość i indywidualny charakter wzoru.
Wzór przemysłowy chroni wygląd zewnętrzny produktu (jego design), natomiast wzór użytkowy obejmuje rozwiązania techniczne dotyczące kształtu lub budowy przedmiotu. Jeden produkt może korzystać z ochrony obu tych form jednocześnie.
Nie – wręcz przeciwnie. Obie formy ochrony doskonale się uzupełniają. Jako znak towarowy warto chronić nazwę marki, podstawowy logotyp i ew. sygnet, a jako wzór przemysłowy – warianty logotypu, ale przede wszystkim wizualny design całego produktu.
Przy poprawnie złożonym zgłoszeniu EUIPO wydaje certyfikat rejestracji wzoru w ciągu około 10–14 dni.
Najkorzystniejszym rozwiązaniem jest rejestracja głównych elementów jako znaków towarowych: słownego, głównego loga i sygnetu. Jeśli bardzo zależy Ci na objęciu ochroną pozostałych wariantów logotypów – zarejestruj je jako wzory przemysłowe w EUIPO. Pamiętaj jednak, że wzory muszą być nowe! To strategia tańsza i szybsza niż oddzielna rejestracja każdego wariantu jako odrębnego znaku towarowego.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawie indywidualnej ochrony Twojej marki lub designu skontaktuj się z rzecznikiem patentowym.