Wielu przedsiębiorców zleca przygotowanie oryginalnego logo grafikowi lub agencji. Po zapłacie faktury wydaje się, że mamy logo „na własność” i możemy go używać bez żadnych ograniczeń. Niestety to mit. Aby naprawdę mieć pełne prawo do swojego logo, musisz zadbać o prawidłowe przeniesienie autorskich praw majątkowych.
Zanim się tym zajmiemy, krótko o teorii. Logo, które projektuje dla Ciebie grafik, to w rozumieniu prawa autorskiego utwór – czyli dzieło graficzne. To oznacza, że od razu po jego narysowaniu, z 'automatu’ podlega ochronie prawa autorskiego.
Co to oznacza praktycznie? Że bez odpowiedniego zawarcia umowy, właścicielem praw autorskich do tego loga jest grafik, albo zatrudniająca go agencja, a nie Ty. Nawet jeśli zapłaciłeś za projekt.
Tu przychodzi kluczowy punkt: przeniesienie autorskich praw majątkowych MUSI odbyć się na piśmie. To nie jest formalność, którą można pominąć.
Dlaczego? Ponieważ bez pisemnego dokumentu przeniesienie praw jest nieważne z punktu widzenia prawa. Oznacza to, że:
Legalne korzystanie z loga może być niemożliwe
Grafik może w przyszłości domagać się zapłaty za używanie
Masz ograniczone możliwości rozporządzania logiem (np. jego sprzedaż, licencjonowanie innym)
Wniosek: zawsze żądaj pisemnej umowy o przeniesieniu praw – to jedyny sposób, aby być pewnym, że logo faktycznie jest Twoje.
Teraz robi się bardziej skomplikowane. W umowie o przeniesieniu praw musisz wskazać tzw. pola eksploatacji. To znaczy: w jaki sposób, gdzie i do czego będziesz używać logo.
Wydaje się zbędne? Ale nie takie nie jest. Różnica między „mogę używać logo w mediach społecznościowych” a „mogę używać logo w ogóle” to naprawdę duża różnica prawna.
Użycie loga w publikacjach w internecie (strona WWW, media społecznościowe),
Użycie loga na materiałach promocyjnych i reklamowych (broszury, wizytówki, ulotki), drukowanych i elektronicznych,
Utrwalanie i zwielokrotnianie utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy utworu, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową, itd.
Ustawodawca polski wskazuje przykłady w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Dobrą praktyką jest uwzględnić w umowie jak największą ilość pól eksploatacji – im więcej, tym większa Twoja swoboda korzystania z loga.
Jest taki termin: prawa zależne (czy też prawa pochodne). To praktycznie oznacza: przeróbki, adaptacje, tłumaczenia – czyli wszystko, co może wynikać ze zmiany oryginalnego loga.
Na konkretnym przykładzie: załóżmy, że chcesz zmienić kolor logo ze względu na nową kampanię marketingową. To już techniczne jest „utworem zależnym” względem oryginalnego dzieła.
Ważne: W umowie o przeniesieniu praw autorskich powinna znaleźć się także zgoda na dokonywanie zmian w logo. Jeśli jej tam nie będzie, grafik teoretycznie ma prawo zaprotestować przeciwko każdej Twojej przeróbce, nawet jeśli to tylko zmiana fontu czy koloru loga.
Każde z tych praw (prawo do użycia loga na wskazanych polach eksploatacji, prawa zależne, prawo do dokonywania zmian w logo) ma swoją wartość. W umowie o przeniesieniu praw powinna być zawarta klauzula dotycząca wynagrodzenia za każdy z tych elementów.
Przykład wynagrodzeń:
za przeniesienie praw autorskich na polu eksploatacji użucia loga w publikacjach w internecie: 500 zł
za przeniesienie praw autorskich na polu eksploatacji utrwalania i zwielokrotniania utworu : 300 zł
Prawo do dokonywania zmian w logo: 200 zł
Może być też jedno ryczałtowe wynagrodzenie za wszystkie pola eksploatacji i prawa naraz. Ważne, że wszystko musi być wyraźnie napisane i określone w umowie.
Umowa o przeniesieniu praw autorskich do loga to nie tylko pola eksploatacji i wynagrodzenie. Powinna zawierać także m.in. uregulowania dotyczące:
Przekazania egzemplarza utworu – czyli kiedy, jak i na jakich warunkach grafik przekazuje Ci fizyczne pliki (psd, ai, itp.)
Odpowiedzialności – kto ponosi odpowiedzialność, jeśli okaże się, że logo narusza prawa trzecich osób
Innych kwestii – indywidualnie dostosowanych do Twojej sytuacji
Dlatego warto, aby umowę sporządził specjalista z zakresu prawa własności intelektualnej. Tak będziesz pewny, że wszystkie Twoje interesy są odpowiednio zabezpieczone, a Ty będziesz mieć pełną swobodę w korzystaniu z loga.
Ale czekaj – napisaliśmy o „pełnej swobodzie” w korzystaniu z loga, jednak nie jest to całkiem zgodne z prawdą. Są pewne uprawnienia, które zawsze pozostają przy twórcy (grafiku), niezależnie od umowy. To autorskie prawa osobiste.
Prawo autorskie wyróżnia dwa rodzaje praw:
Prawa majątkowe (można je przenieść na kogoś innego) ← o tym mówiliśmy wyżej
Prawa osobiste (zawsze zostają przy twórcy)
Autorskie prawa osobiste to m.in.:
Prawo do uznania się autorem
Prawo do ochrony przed zniekształceniem dzieła
W praktyce oznacza to, że grafik ma prawo domagać się, by jego podpis pojawił się przy logo, lub by logo nie było zniekształcane w sposób degradujący dla dzieła. Choć istnieją umowne zapisy, które mogą te prawa ograniczać lub zawieszać, nie da się ich całkowicie „dezaktywować”, a sprawa przed sądem mogłaby być dyskusyjna. Chociaż istnieją zapisy umowne, które pozwalają na modyfikację lub zawieszenie autorskich praw osobistych, to wciąż są one kontrowersyjne i w razie sądowego sporu – sprawa nie byłaby oczywista dla żadnej ze stron.
OK, prawidłowo nabyłeś już autorskie prawa majątkowe do logo. Czy teraz możesz być całkowicie spokojny?
Niestety… nie całkowicie. Może się okazać, że Twoje nowo logo:
Dlatego warto wcześniej sprawdzić, czy Twoje logo, nazwa produktu lub usługi czy hasło reklamowe nie będzie naruszać cudzych praw. Można to sprawdzić poprzez badanie znaku towarowego.
To profesjonalna analiza, która pokaże Ci, czy ktoś już zastrzegł podobne oznaczenie w Twojej branży. Oszczędzi Ci ona potencjalnych problemów prawnych i wydatków w przyszłości.
👉 Napisz do nas i zapytaj nas o ofertę!